Pierwsza pomoc u noworodka – jak prawidłowo ją wykonać?
Gdy noworodek lub niemowlę przestaje prawidłowo oddychać, liczą się sekundy. Zachowaj spokój, oceń stan dziecka i dzwoń pod 112 lub 999. Poniższe zasady opierają się na schematach stosowanych w wytycznych Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC).
Zakrztuszenie czy zadławienie?
Najpierw oceń, czy dziecko skutecznie kaszle. Głośny kaszel oznacza, że powietrze nadal przepływa przez drogi oddechowe. W takiej sytuacji nie wykonuj uderzeń ani ucisków, tylko obserwuj dziecko i pozwól mu kaszleć.
| Stan | Objawy | Działanie |
|---|---|---|
| Zakrztuszenie | Dziecko kaszle, wydaje dźwięki, próbuje nabrać powietrza, twarz może być zaczerwieniona. | Nie przeszkadzaj w kaszlu. Obserwuj, czy oddech się poprawia. |
| Zadławienie | Kaszel jest cichy lub zanika, dziecko nie może płakać ani wydawać dźwięków, ma trudności z oddychaniem, blednie lub sinieje. | Natychmiast wezwij pomoc i rozpocznij uderzenia między łopatkami oraz uciski klatki piersiowej. |
Co zrobić przy zadławieniu niemowlęcia?
Dotyczy to dziecka przytomnego, które nie kaszle skutecznie. Jeżeli ciało obce jest widoczne w jamie ustnej, możesz spróbować je wyjąć jednym delikatnym ruchem. Nie wkładaj palców do buzi na ślepo, ponieważ możesz wepchnąć przedmiot głębiej.
- Wezwij pomoc. Poproś drugą osobę o telefon pod 112 lub 999. Jeśli jesteś sam, wykonuj działania ratunkowe bez zbędnej zwłoki, a następnie wezwij pogotowie.
- Ułóż dziecko na przedramieniu twarzą w dół. Podeprzyj głowę i żuchwę, nie uciskając szyi. Głowa powinna znajdować się niżej niż tułów.
- Wykonaj 5 uderzeń między łopatkami. Użyj nadgarstka drugiej dłoni. Uderzenia powinny być zdecydowane, ale dostosowane do wielkości dziecka.
- Sprawdź, czy ciało obce zostało usunięte. Jeśli dziecko nadal nie oddycha prawidłowo, odwróć je na plecy, podtrzymując głowę.
- Wykonaj 5 ucisków klatki piersiowej. Ułóż dwa palce na dolnej połowie mostka i uciskaj klatkę piersiową. Głowa nadal powinna pozostawać niżej niż tułów.
- Powtarzaj naprzemiennie 5 uderzeń i 5 ucisków. Kontynuuj do usunięcia ciała obcego, odzyskania prawidłowego oddechu albo utraty przytomności.
Jeśli dziecko straci przytomność, połóż je na twardej, płaskiej powierzchni i rozpocznij RKO. Po każdym cyklu sprawdzaj, czy ciało obce nie pojawiło się w jamie ustnej, ale usuwaj je tylko wtedy, gdy je widzisz i możesz bezpiecznie chwycić.
Jak wykonać RKO u noworodka lub niemowlęcia?
RKO rozpocznij, gdy dziecko nie reaguje i nie oddycha prawidłowo. Nie musisz szukać tętna. U niemowlęcia zatrzymanie krążenia często jest następstwem problemu z oddychaniem, dlatego szczególne znaczenie mają oddechy ratownicze.
- Sprawdź przytomność. Zawołaj dziecko i delikatnie dotknij lub pomasuj podeszwy stóp. Nie potrząsaj niemowlęciem.
- Ułóż dziecko na twardym podłożu. Zadbaj o własne bezpieczeństwo i odsłoń klatkę piersiową.
- Udrożnij drogi oddechowe. Ustaw głowę w pozycji neutralnej, nazywanej także pozycją węszenia. Nie odginaj jej mocno do tyłu, ponieważ nadmierny przeprost może zamknąć drogi oddechowe.
- Sprawdź oddech przez maksymalnie 10 sekund. Stosuj metodę „patrz, słuchaj, wyczuj”:
- Patrz, czy klatka piersiowa się unosi.
- Słuchaj, czy dziecko oddycha.
- Wyczuj ruch powietrza policzkiem przy ustach i nosie.
Jeśli dziecko nie oddycha prawidłowo lub wykonuje tylko pojedyncze, nieregularne westchnienia, przejdź do kolejnych czynności:
- Wykonaj 5 oddechów wstępnych. Obejmij ustami jednocześnie usta i nos niemowlęcia. Każdy wdech powinien trwać około sekundy i spowodować widoczne uniesienie klatki piersiowej. Nie wtłaczaj dużej objętości powietrza.
- Wykonaj 30 uciśnięć klatki piersiowej. Użyj dwóch palców i uciskaj dolną połowę mostka na głębokość około jednej trzeciej grubości klatki piersiowej. Po każdym ucisku pozwól jej całkowicie się rozprężyć.
- Wykonaj 2 oddechy ratownicze. Zachowaj szczelne objęcie ust i nosa dziecka.
- Kontynuuj cykle 30:2. Wykonuj 30 uciśnięć, a następnie 2 oddechy, aż dziecko zacznie prawidłowo oddychać albo pomoc przejmie działania.
Jeżeli klatka piersiowa nie unosi się podczas oddechów, popraw delikatnie ułożenie głowy w pozycji neutralnej i spróbuj ponownie. Nie wykonuj gwałtownych ruchów ani nie przerywaj resuscytacji na długo.
Kiedy przerwać działania?
RKO kontynuuj do przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego, odzyskania przez dziecko prawidłowego oddechu i reakcji albo całkowitego wyczerpania ratownika. Jeśli dziecko zacznie oddychać, ale nadal będzie nieprzytomne, ułóż je na boku w pozycji bezpiecznej i stale kontroluj oddech. Gdy odzyska przytomność, pozostaw je w pozycji zapewniającej swobodne oddychanie i czekaj na pomoc.
Nawet po usunięciu przeszkody i poprawie stanu dziecko powinno zostać ocenione przez personel medyczny. Zadławienie może spowodować niedotlenienie lub pozostawienie fragmentu ciała obcego w drogach oddechowych.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani oceny medycznej. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia natychmiast dzwoń pod 112 lub 999 i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
