Pleśniawki u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie

Pleśniawki u niemowlaka to infekcja grzybicza jamy ustnej wywołana najczęściej przez Candida albicans. Białe plamki przypominają zsiadłe mleko, ale w przeciwieństwie do osadu po karmieniu trudno je usunąć. Nie zdrapuj ich na siłę – może to boleć i spowodować krwawienie. Przy bolesnych zmianach, problemach z jedzeniem lub braku poprawy dziecko powinien zbadać pediatra.

Jak rozpoznać pleśniawki u niemowlaka?

Zmiany mają postać białego lub kremowego nalotu na języku, dziąsłach, podniebieniu albo wewnętrznej stronie policzków. Mogą być pojedynczymi plamkami lub zlewać się w większe skupiska. Dziecko czasem staje się bardziej płaczliwe, niechętnie ssie pierś lub butelkę, ponieważ zmieniona śluzówka może piec i boleć.

Najprostszy sposób na wstępne odróżnienie pleśniawek od resztek mleka to delikatny test gazika:

1. Umyj ręce i przygotuj jałowy gazik zwilżony przegotowaną, ostudzoną wodą.
2. Delikatnie przetrzyj niewielki fragment nalotu, bez pocierania z użyciem siły.
3. Jeśli osad schodzi łatwo, a pod nim znajduje się zdrowa, różowa śluzówka, najpewniej jest to pozostałość mleka.
4. Jeśli nalot nie schodzi albo pod nim widać wyraźnie zaczerwienioną śluzówkę, może chodzić o pleśniawki.

Próba starcia pleśniawki może odsłonić podrażnione miejsce, które zacznie krwawić. Nie powtarzaj wtedy testu i nie próbuj usuwać zmian mechanicznie.

Skąd się biorą pleśniawki?

Drożdżaki z rodzaju Candida mogą bytować na skórze i błonach śluzowych bez wywoływania objawów. U niemowlęcia równowaga mikroorganizmów łatwiej się zaburza, ponieważ układ odpornościowy dopiero dojrzewa. Do rozwoju infekcji mogą przyczyniać się:

• Niedojrzały układ odpornościowy, wcześniactwo lub mała masa urodzeniowa.
• Kontakt z drożdżakami podczas porodu, karmienia piersią albo przez zanieczyszczony smoczek.
• Antybiotykoterapia, która zmienia naturalną florę bakteryjną.
• Nieprawidłowe mycie i przechowywanie smoczków, butelek, gryzaków oraz zabawek wkładanych do buzi.
• Ząbkowanie i częste wkładanie do ust rączek lub różnych przedmiotów.

Jak leczyć pleśniawki u niemowlaka?

O sposobie leczenia powinien zdecydować pediatra po obejrzeniu zmian. Przy niewielkim nalocie lekarz może zalecić obserwację i poprawę higieny. Gdy pleśniawki są rozległe, bolesne, utrudniają ssanie albo nawracają, zwykle potrzebny jest miejscowy lek przeciwgrzybiczy.

Jednym z preparatów stosowanych u dzieci jest nystatyna. To lek na receptę, dlatego nie należy dobierać go samodzielnie ani zastępować przypadkowymi preparatami dostępnymi bez recepty. Nie podawaj także żadnego leku w dawce znalezionej w internecie. Lekarz określi preparat, sposób aplikacji i czas leczenia odpowiednie dla wieku dziecka.

Jak bezpiecznie pędzlować jamę ustną?

Jeśli lekarz zaleci pędzlowanie, użyj jałowego gazika i preparatu zgodnie z jego instrukcją. Gazik można nawinąć na dokładnie umyty palec. Następnie delikatnie nanieś lek na język, policzki, dziąsła i podniebienie, bez szorowania oraz bez prób zrywania białego nalotu.

Preparat stosuj tak długo, jak zalecił lekarz, nawet jeśli wygląd jamy ustnej poprawi się wcześniej. W przypadku karmienia piersią pediatra może zalecić ocenę brodawek mamy. Jeśli występują na nich ból, pieczenie, pęknięcia lub zmiany, zakażenie może przenosić się między matką a dzieckiem i wymagać równoczesnego postępowania.

Domowe metody nie zastępują diagnozy ani leczenia. U niemowlęcia nie stosuj samodzielnie sody, wody utlenionej, ziół, olejków ani innych płukanek, ponieważ mogą podrażnić śluzówkę lub być niebezpieczne po połknięciu.

Pleśniawki a afty – czym się różnią?

Obie zmiany mogą boleć, ale mają inne pochodzenie i wygląd. Tabela pomaga uporządkować podstawowe różnice:

Jak ograniczyć ryzyko nawrotu?

Higiena nie zawsze zapobiega infekcji, ale ogranicza ryzyko ponownego przeniesienia drożdżaków i pomaga w leczeniu. Zadbaj o następujące czynności:

• Myj i wyparzaj zgodnie z zaleceniami producenta smoczki, butelki, części laktatora oraz gryzaki.
• Nie oblizuj smoczka, łyżeczki ani innych przedmiotów przed podaniem ich dziecku.
• Myj ręce przed karmieniem, pielęgnacją jamy ustnej i dotykaniem akcesoriów dziecka.
• Przed pojawieniem się zębów delikatnie oczyszczaj dziąsła i wnętrze policzków zwilżonym gazikiem.
• Jeśli dziecko przyjmuje antybiotyk lub lek wziewny, zapytaj lekarza o zasady higieny jamy ustnej i ewentualne zastosowanie probiotyku.

Przy nawrotach lekarz może sprawdzić, czy źródłem ponownego zakażenia nie są brodawki mamy, akcesoria do karmienia albo inny problem wymagający diagnostyki. Nie wymieniaj automatycznie wszystkich przedmiotów na nowe, jeśli można je prawidłowo umyć i wyparzyć.

Kiedy trzeba skontaktować się z lekarzem?

Skonsultuj dziecko, jeśli nalot nie znika po kilku dniach, rozszerza się, często wraca albo nie da się go łatwo odróżnić od innej zmiany. Pilnej porady wymaga sytuacja, w której niemowlę wyraźnie odmawia jedzenia lub picia, ma gorączkę, jest wyjątkowo senne, oddaje mniej mokrych pieluszek albo wygląda na odwodnione. Wcześniak, dziecko z małą masą urodzeniową lub zaburzeniami odporności powinien być oceniony przez lekarza wcześniej, nawet przy niewielkich zmianach.

Pleśniawki zwykle można skutecznie opanować, ale u niemowlęcia najbezpieczniejsza jest ocena pediatry, delikatna pielęgnacja i leczenie zgodne z zaleceniami. Najważniejsze są: niezdrapywanie nalotu, obserwacja karmienia oraz dokładna higiena przedmiotów mających kontakt z jamą ustną.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.