Jak wygląda biegunka u niemowlaka? Objawy i postępowanie

Biegunka u niemowlaka to nagła zmiana konsystencji stolca na wodnistą lub półpłynną i wyraźne zwiększenie liczby wypróżnień względem zwykłego rytmu dziecka. Luźna kupka sama w sobie nie musi oznaczać choroby, szczególnie u niemowlęcia karmionego piersią. Najważniejsze jest obserwowanie nawodnienia, częste karmienie i szybki kontakt z lekarzem, jeśli dziecko ma mniej niż 2 miesiące, wymiotuje, gorączkuje albo staje się apatyczne.

Jak odróżnić biegunkę od prawidłowego stolca?

Wygląd i częstotliwość stolca zależą od sposobu karmienia. Niemowlę karmione piersią może oddawać kilka, a nawet kilkanaście luźnych stolców na dobę. Dlatego ważniejsza od samej liczby kupek jest nagła zmiana w porównaniu z tym, co zwykle obserwujesz u dziecka.

Zielony kolor stolca nie oznacza automatycznie biegunki. Może zależeć od sposobu karmienia, składu mieszanki, żelaza lub naturalnych przemian żółci. Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim wodniste stolce, krew, ropa lub śluz, a także pogorszenie samopoczucia dziecka.

U noworodka, czyli dziecka do ukończenia 4. tygodnia życia, każdą podejrzaną zmianę stolca należy skonsultować z lekarzem. U tak małych dzieci odwodnienie może postępować szybko.

Dlaczego niemowlę może mieć biegunkę?

Najczęściej przyczyną ostrej biegunki jest zakażenie przewodu pokarmowego. Rotawirusy, norowirusy i adenowirusy mogą powodować wodniste stolce, wymioty, gorączkę oraz gorszy apetyt. Biegunka bakteryjna występuje rzadziej, ale krew w stolcu, wysoka gorączka lub wyraźne osłabienie wymagają pilnej oceny lekarskiej.

Do możliwych przyczyn należą także:

• infekcja wirusowa lub bakteryjna przewodu pokarmowego
• alergia albo nietolerancja pokarmowa
• biegunka związana z antybiotykoterapią
• zatrucie pokarmowe lub zakażenie pasożytnicze
• nadmierna ilość słodkich płynów w diecie starszego niemowlęcia

Ząbkowanie nie jest bezpośrednią przyczyną biegunki. Dziecko w tym okresie może częściej wkładać przedmioty do buzi i łatwiej zetknąć się z drobnoustrojami, ale wodnistych stolców, gorączki czy wymiotów nie należy tłumaczyć wyłącznie wyrzynaniem zębów.

Co robić, gdy niemowlę ma biegunkę?

Podstawą postępowania jest uzupełnianie płynów i elektrolitów. Karmienie piersią należy kontynuować, zwykle częściej niż zwykle. Dziecku karmionemu mlekiem modyfikowanym podaje się tę samą mieszankę, przygotowaną dokładnie według instrukcji producenta. Nie wolno jej rozcieńczać większą ilością wody.

W domu możesz postępować według tych zasad:

• przystawiaj dziecko do piersi częściej i krócej, jeśli szybko się męczy
• podawaj doustny płyn nawadniający przeznaczony dla niemowląt, zgodnie z instrukcją
• przy wymiotach proponuj bardzo małe porcje płynu co kilka minut
• kontynuuj wcześniej wprowadzone pokarmy, jeśli dziecko ma już rozszerzaną dietę i chce jeść
• zrezygnuj z soków, słodzonych napojów i napojów gazowanych, które mogą nasilać biegunkę

Doustne płyny nawadniające zawierają wodę oraz elektrolity, między innymi sód, potas i chlorki, w proporcjach ułatwiających ich wchłanianie. Wybieraj preparat przeznaczony dla niemowląt i przygotowuj go dokładnie zgodnie z ulotką. Jeśli dziecko nie przyjmuje płynów lub wymiotuje każdą próbę podania, skontaktuj się z lekarzem.

Nawadnianie jest ważniejsze niż zatrzymywanie samej biegunki. Dodatkowe preparaty, w tym probiotyk, mogą być rozważane wyłącznie jako uzupełnienie postępowania i najlepiej po konsultacji z pediatrą.

Nie podawaj niemowlęciu leków przeciwbiegunkowych na własną rękę. Loperamid i preparaty zawierające diosmektyt, takie jak Smecta, nie powinny być stosowane u niemowląt bez wyraźnego zalecenia lekarza. Antybiotyk również nie jest leczeniem typowej biegunki wirusowej. Probiotyk może czasem wspierać leczenie, szczególnie w biegunce poantybiotykowej, ale jego wybór i stosowanie u małego dziecka powinny być omówione z lekarzem.

Jak rozpoznać odwodnienie?

Niemowlęta tracą płyny szybciej niż starsze dzieci, zwłaszcza gdy biegunce towarzyszą wymioty lub gorączka. Obserwuj liczbę mokrych pieluch, zachowanie dziecka i jego zdolność do przyjmowania pokarmów oraz płynów.

Objawy, które mogą świadczyć o odwodnieniu:

• wyraźnie rzadsze oddawanie moczu lub sucha pielucha przez dłuższy czas
• suche usta, język i błony śluzowe
• brak łez podczas płaczu
• zapadnięte ciemiączko lub zapadnięte oczy
• apatia, nadmierna senność, osłabienie albo trudność z wybudzeniem
• wiotkość skóry, nasilone pragnienie lub wyraźna zmiana zachowania

Wystąpienie takich objawów wymaga pilnej oceny lekarskiej. Nie próbuj samodzielnie określać stopnia odwodnienia wyłącznie na podstawie wyglądu stolca.

Kiedy z niemowlęciem pilnie do lekarza?

Skontaktuj się z lekarzem pilnie, a w razie ciężkiego stanu dziecka skorzystaj z pomocy ratunkowej, gdy:

• dziecko ma mniej niż 2 miesiące, a szczególnie gdy jest noworodkiem
• w stolcu pojawia się krew, ropa lub wyraźna domieszka śluzu
• występują uporczywe wymioty albo dziecko nie może przyjąć płynów
• pojawia się gorączka, zwłaszcza u dziecka poniżej 3. miesiąca życia
• dziecko jest apatyczne, bardzo senne, wiotkie lub trudno je obudzić
• pojawiają się objawy odwodnienia albo wyraźnie zmniejsza się liczba mokrych pieluch
• biegunka utrzymuje się dłużej niż 14 dni lub nie ma poprawy mimo nawadniania

U niemowlęcia lepiej skonsultować wątpliwości z pediatrą, niż czekać na nasilenie objawów. Najważniejsze informacje dla lekarza to wiek dziecka, sposób karmienia, liczba stolców i mokrych pieluch, obecność wymiotów lub gorączki oraz ilość przyjętych płynów.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów u niemowlęcia skontaktuj się z lekarzem.