Test obciążenia glukozą w ciąży – jak wygląda i kiedy wykonać?

Test obciążenia glukozą w ciąży, czyli OGTT, wykonuje się zwykle między 24. a 28. tygodniem. Badanie polega na wypiciu 75 g glukozy i trzykrotnym oznaczeniu stężenia glukozy we krwi. Pozwala wykryć cukrzycę ciążową, także wtedy, gdy przyszła mama nie ma żadnych objawów.

Kiedy wykonać test obciążenia glukozą w ciąży?

Standardowo doustny test obciążenia glukozą (OGTT) przeprowadza się między 24. a 28. tygodniem ciąży. Wcześniej lekarz może zlecić oznaczenie glukozy na czczo, a także wcześniejszą diagnostykę kobietom z podwyższonym ryzykiem zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Dotyczy to między innymi pacjentek z otyłością, nadciśnieniem, zespołem policystycznych jajników, cukrzycą ciążową w poprzedniej ciąży lub w wieku powyżej 35 lat.

OGTT jest badaniem przesiewowym, ponieważ cukrzyca ciążowa często nie daje wyraźnych objawów. Jej wykrycie pozwala szybciej wdrożyć opiekę diabetologiczną i zmniejszyć ryzyko powikłań u matki oraz dziecka.

Jak przygotować się do badania?

Przygotowanie wpływa na wiarygodność wyniku. Nie należy celowo ograniczać węglowodanów ani stosować restrykcyjnej diety przed testem. Dzień wcześniej zaplanuj zwykłe posiłki, odpoczynek i spokojny tryb dnia. Przed badaniem zastosuj następujące zasady:

• Nie jedz przez 8–10 godzin przed pobraniem krwi.
• Na badanie zgłoś się rano, po odpoczynku nocnym.
• Dzień wcześniej nie wykonuj intensywnego wysiłku fizycznego.
• Poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach i nie odstawiaj ich samodzielnie.
• Nie pal papierosów, nie żuj gumy i nie spożywaj produktów innych niż te dopuszczone przez laboratorium.

Do roztworu z glukozą nie wolno dodawać cytryny. Choć poprawia smak, może wpłynąć na przebieg badania i zafałszować wynik. Jeśli wypicie roztworu jest dla Ciebie trudne, zapytaj wcześniej laboratorium, czy dopuszcza użycie gotowego preparatu smakowego przeznaczonego do OGTT.

Jak wygląda test OGTT w ciąży?

Badanie trwa około dwóch godzin, czasem dłużej z powodu organizacji pracy laboratorium. W jego trakcie trzeba pozostać w placówce i ograniczyć aktywność do siedzenia lub spokojnego odpoczynku.

1. Zostanie pobrana pierwsza próbka krwi na czczo.
2. Wypijesz roztwór zawierający 75 g glukozy, zwykle rozpuszczonej w około 250–300 ml wody. Należy zrobić to w ciągu około 5 minut.
3. Po 60 minutach od rozpoczęcia picia roztworu personel pobierze drugą próbkę krwi.
4. Po 120 minutach zostanie pobrana trzecia próbka krwi.

Po wypiciu glukozy nie należy opuszczać przychodni, jeść, pić, palić ani podejmować wysiłku. Nudności, osłabienie, zawroty głowy lub odruch wymiotny mogą się pojawić, ale o każdym takim objawie trzeba poinformować personel. Jeżeli dojdzie do wymiotów, test może być nieważny i wymagać powtórzenia w innym terminie.

Normy testu obciążenia glukozą według PTD

W 3-punktowym teście z 75 g glukozy cukrzycę ciążową rozpoznaje się, gdy co najmniej jeden wynik osiąga wartość graniczną lub ją przekracza. Aktualne kryteria Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego przedstawiają się następująco:

Przykładowo wynik 8,4 mmol/l po dwóch godzinach odpowiada około 151 mg/dl i znajduje się poniżej progu 8,5 mmol/l. Do pełnej oceny potrzebne są jednak także wyniki na czczo i po 60 minutach. Ostateczna interpretacja zawsze należy do lekarza, który uwzględnia cały zapis badania, stan zdrowia oraz wcześniejsze wyniki.

Co oznacza nieprawidłowy wynik?

Nieprawidłowy wynik nie oznacza powodu do paniki, ale wymaga kontaktu z lekarzem prowadzącym. Pacjentka może zostać skierowana do diabetologa lub poradni chorób metabolicznych. Leczenie cukrzycy ciążowej często zaczyna się od modyfikacji diety, regularnych pomiarów glukozy i kontroli diabetologicznej. U części kobiet potrzebne jest także leczenie insuliną.

Najważniejsze jest wykonanie zaleceń i niepodejmowanie samodzielnych zmian w diecie ani leczeniu. Właściwa opieka pozwala bezpiecznie prowadzić ciążę mimo rozpoznania zaburzeń glikemii.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Wyniki testu obciążenia glukozą w ciąży powinien ocenić lekarz prowadzący lub diabetolog.